ISSN 1505-6058

NR 34 MARZEC 2007 R.

CENA 1 ZŁ


Prof. Krzysztof Marczewski - dziekan Wydziału Fizjoterapii i Pedagogiki Wyższej Szkoły Zarządzania 
i Administracji w Zamościu




 

 

Katedra Fizjoterapii 

TAJEMNICE NANOTECHNOLOGII

Wywiad z prof. dr hab. n. med. Krzysztofem Marczewskim

- Co to jest nanotechnologia i jak wykorzystywana jest w medycynie?
Prof. Krzysztof Marczewski: Nano to oczywiście 10 do -9 a włos ludzki na średnicę około 80000 nanometrów. Pomysłodawcą budowania konstrukcji o wymiarach pojedynczych cząsteczek był Richard Feynmann (Laureat Nagrody Nobla z 1965), który w czasie słynnego wykładu z grudnia 1959 powiedział, że prawa fizyki nie zabraniają budować konstrukcji atom po atomie, to raczej my jesteśmy zbyt duzi, aby o tym myśleć. Obecnie nanotechnologie, z których gdzieś około 25 proc. ma związek z medycyną rozwijają się bardzo szybko. W ramach samych projektów badawczych finansowanych przez Unię Europejską w ramach FP7 na nanomedycynę tylko w roku 2007 wyda się około 100 mln Euro. Globalny rynek nanotechnologii zbliża się do 5 mld euro i niezwykle szybo się rozwija. Przykładem może być liczba publikacji medycznych związanych z nanocząsteczkami, która przekroczyła 4000, z czego ponad 25 proc. ukazało się w 2006 roku. 



Uproszczony komputerowy model nanocząsteczki pokazujący jej strukturę i sposób łączenia molekuł z lekami. Jolanta Kukowska-Latello, Michigan Nonotechnology Institute for Medicine and Bilogical Sciencies

- Jakie jest zastosowanie nanotechnologii w medycynie?
Prof. Krzysztof Marczewski: Podstawowe obszary zastosowań to farmakoterapia, gdzie udało się wprowadzić znacznie lepiej tolerowane postacie leków przeciwnowotworowych i przeciwgrzybicznych. Nadzieje budzą, propozycje leków przeciw HIV, w tym żel dopochwowy do profilaktycznego stosowania oraz nowe sposoby zwalczania nowotworów np. „celowane” wprowadzenie nanocząsteczek żelaza do guza, a następnie poddanie go działaniu silnego pola magnetycznego. Przed ewentualnym wykorzystaniem u ludzi te badania oczywiście muszą jeszcze potrwać, ale samosterylizujący się lancet jest już praktycznie dostępny. Jak na razie nie widać realnych pomysłów na realizację fantastycznych wizji o nanorobotach oczyszczających nasze naczynia z blaszek miażdżycowych! Nie grozi nam też chyba, przynajmniej na razie samopowielanie się takich robotów bez naszej kontroli, czym straszono nas w literaturze SF. Niestety bardziej realne zagrożenie mogą stanowić nowe, zwłaszcza syntetyczne nanocząsteczki, dla których wiele tradycyjnych barier biologicznych jak np. ściany naczyniowe prawie nie istnieją. W dodatku znane są, co prawda pojedyncze, doniesienia dotyczące nieskuteczności tradycyjnych metod toksykologicznych w ocenia działania nanocząsteczek. Trzeba przypomnieć, że to naprawdę nowy obszar oddziaływania, a promienie Roentgena przez pierwsze 20 lat uważano na mało szkodliwe. 

- Czy będzie tak z nanocząsteczkami? 
Prof. Krzysztof Marczewski: Chyba nie, ponieważ naturalne np. w postaci sadzy są naszym organizmom znane od milionów lat, ale istnieje pilna potrzeba wieloaspektowych badań skutków stosowania nanotechnologii, a badania te powinny raczej wyprzedzać szerokie zastosowanie nanotechnologii w sprawach istotnych dla zdrowia niż tylko je analizować. W tym miejscu warto podkreślić, szerokie zastosowanie nanocząsteczek w kosmetykach, czego klienci nie są chyba wystarczająco świadomi, ale np. używane do zwalczania zmarszczek „nanosomy” L`Oreal to właśnie taki produkt. W tej sytuacji słuszne wydaje się przywołanie zasady proporcjonalności, co uczyniono w opinii. Na mój wniosek czy raczej żądanie do opinii dodano zdanie wzywające do skoncentrowania medycznych i odnoszących się do zdrowia zastosowań nanotechnologii na tych obszarach, w których nie istnieją dobrze funkcjonujące tradycyjne rozwiązania. 

Obrady EGE objęte są klauzurą poufności dlatego nie mogę dość dramatycznych okoliczności związanych z dyskusją nad tym zdaniem, ale myślę, ze dobrze że znalazło tak eksponowane miejsce.

Dzięki uprzejmości portalu internetowego 
roztocze.net publikujemy rozmowę, 
która został opublikowana na tej stronie. 
Prof. Krzysztof Marczewski
od ponad roku jest członkiem
Europejskiej Grupy ds. Etyki 
w Nauce i Nowych Technologiach,
przy Komisji Europejskiej. 
Podstawową formą pracy Grupy 
jest przygotowywanie opinii 
dla Komisji Europejskiej. 
21 opinia, dotyczy etycznych
aspektów związanych z powstaniem nanomedycyny.

 

 

 

Wydawca - Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu, ul.Akademicka 4, tel. 084 677-67-16.
Redakcja - Małgorzata Bzówka (redaktor naczelny),
stali współpracownicy - Joanna Giruć, Katarzyna Kimak, Bogdan Kawałko, Mieczysław Kowerski, 
Anna Krupa, Władysław Molas, Zofia Kiełbińska-Ryń.