ISSN 1505-6058

NR 32 PAŹDZIERNIK 2006 R.

CENA 1 ZŁ





 

 

Badania naukowe

28. KONGRES CIRET W RZYMIE

W dniach 20-23 września na Wydziale Statystyki największego rzymskiego uniwersytetu La Sapienza (ok. 140 tys. studentów) odbył się 28. Kongres CIRET. Współorganizatorami kongresu były Narodowy Bank Włoch, Włoski Instytut Badań i Analiz - agenda rządu włoskiego(4) oraz utworzony przez włoskie izby gospodarcze Instytut im. Guglielmo Tagliacarne. W kongresie wzięło udział około 200 osób z 38 krajów. Jedną z liczniejszych była delegacja polska, reprezentowana przez pracowników naukowych Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Uniwersytetu Gdańskiego, Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową w Gdańsku, Narodowego Banku Polskiego, Głównego Urzędu Statystycznego oraz Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Zamościu, którą miałem zaszczyt reprezentować. O udziale naszej uczelni w kongresie zadecydował fakt, iż specjalnym tematem były badania regionalne i lokalne, a więc powstała możliwość zaprezentowania wyników badań prowadzonych na terenie województwa lubelskiego.

Podczas kongresu wygłoszono około 90 referatów. Przygotowany przeze mnie artykuł na temat wpływu czynników idiosynkratycznych i makroekonomicznych na nastroje gospodarcze konsumentów województwa lubelskiego(5) został zakwalifikowany do Sekcji Consumer Sentiment – Methods, której przewodniczył Dyrektor Departamentu Badań Konsumenckich Uniwersytetu Michigan – prof. Richard Curtin.

W swoim referacie przedstawiłem poziom i tendencje zmian nastrojów gospodarczych konsumentów w województwie lubelskim od początku prowadzonych przez naszą uczelnię badań, tj. od II kwartału 2001 roku, zwracając przede wszystkim uwagę na:

  • dominację nastrojów pesymistycznych

  • długofalową tendencję poprawy tych nastrojów

  • zjawisko „szoku akcesyjnego”, czyli ponadprzeciętnego wzrostu optymizmu w okresie tuż przed wejściem i tuż po wejściu Polski do Unii Europejskiej (okres od I do III kwartału 2004 roku) i ponownego powrotu do pesymistycznego postrzegania sytuacji swojego gospodarstwa domowego i sytuacji społeczno-gospodarczej w województwie lubelskim w kolejnych kwartałach („odreagowanie”)(6).

Następnie, korzystając z koncepcji logitowych modeli mikro-makro, udowodniłem, iż w analizowanym okresie na poprawę nastrojów gospodarczych konsumentów wpływ miały zarówno czynniki idiosynkratyczne, charakteryzujące poszczególnych konsumentów (mniejsza liczba osób w gospodarstwie domowym konsumenta, większy dochód na osobę w gospodarstwie domowym), jak też czynniki makroekonomiczne opisujące zmiany sytuacji społeczno-ekonomicznej województwa, a zwłaszcza zmiany na regionalnym rynku pracy (wzrost liczby miejsc pracy, spadek liczby bezrobotnych), zmiany aktywności gospodarczej przedsiębiorstw w regionie (wzrost wartości produkcji przemysłowej i budowlanej, wzrost wartości obrotów w handlu), a także poprawa warunków życia (spadek oprocentowania kredytów konsumpcyjnych, spadek inflacji, zmniejszenie tzw. dyskomfortu konsumenta). Potwierdziło się również zjawisko szoku akcesyjnego, przejawiające się w istotnej statystycznie, przejściowej poprawie nastrojów konsumentów w województwie lubelskim w pierwszych trzech kwartałach 2004 roku. 

Rys. 2 Prawdopodobieństwo poprawy nastrojów gospodarczych konsumentów od wartości idiosynkratycznych i makroekonomicznych.
Uwaga: Przykładowa kombinacja BWS oznacza iż zmienne idiosynkratyczne przyjęły najlepsze wartości (B), zmienne makroekonomiczne przyjęły najlepsze wartości (W) w okresie szoku akcesyjnego (S). W okresie poza szokiem kombinacje dwuliterowe.

Jednocześnie pokazano, że to czynniki idiosynkratyczne mają znacznie większy wpływ na poprawę nastrojów niż czynniki makroekonomiczne (pomimo że ich wpływ jest również istotny statystycznie).

Rys.1 Dekompozycja kwartalnego szeregu udziałów konsumentów deklarujących poprawę nastrojów gospodarczych w województwie lubelskim w okresie od II kwartału 2001 do I kwartału 2006

Zjawisko to dobrze ilustruje przedstawiona na rys. 2 krzywa logistyczna, pokazująca zmiany wartości prawdopodobieństw poprawy nastrojów konsumentów w zależności od różnych kombinacji zmiennych. Na wykresie można zauważyć, że gdy zmienne idiosynkratyczne przyjmują najlepsze wartości (w kombinacjach litera B na pierwszym miejscu) prawdopodobieństwo, że konsument odpowie, iż jego sytuacja poprawiła się (poprawa nastroju) jest duże (powyżej 0,58), niezależnie od wartości zmiennych makroekonomicznych (określanych w kombinacji za pomocą drugiej litery) oraz niezależnie od tego, czy dotyczyło to okresu „wokółakcesyjnego” czy też nie (określanych w kombinacji trzecią literą). I z drugiej strony, gdy zmienne idiosynkratyczne przyjmują najgorsze wartości (w kombinacjach litera W na pierwszym miejscu) prawdopodobieństwo, że konsument odpowie, iż jego sytuacja poprawiła się (poprawa nastroju) jest małe (poniżej 0,16), niezależnie od wartości zmiennych makroekonomicznych oraz od tego, czy dotyczyło to okresu „wokółakcesyjnego” czy też nie.

Zaprezentowany referat wzbudził zainteresowanie wśród uczestników sekcji a uwagi prof. Roya Batchelora z London Cass Business School dotyczące rozszerzenia struktury budowanych modeli zostaną wykorzystane w dalszych badaniach. 

dr Mieczysław Kowerski


(1) Międzynarodowe Centrum Ankietowych Badań Koniunktury Gospodarczej 
(2) Początkowo organizacja przyjęła nazwę Comité International pour l’Etude des mathodes Conjoncturelles (CIMCO). Na CIRET została przemianowana w 1960 roku.
(3) CIRET’s Statutes, Zurich 14 October 1999, s. 1.
(4) Instituto Di Studi E Analisi Economica 
(5) Kowerski M., Influence of Idiosyncratic and Macroeconomic Factors on Consumer Economic Sentiment of Lubelskie Region (Poland), 28-th CIRET Conference 2006, Rome, Italy, www.ciret.org 
(6) Kowerski M., Wpływ przystąpienia Polski do Unii Europejskiej na nastroje gospodarcze w województwie lubelskim, Gospodarka Narodowa, nr 7-8/2005.

Międzynarodowa organizacja naukowa Centre for International Research on Economic (Tendency) Surveys(1), w skrócie CIRET, została utworzona w 1952 roku przez zachodnioeuropejskie instytuty badawcze, wśród których najważniejszą rolę odegrały IFO - Institut fűr Wirtschuftsforschung w Monachium, Institut National de la Statistique et des Etudes Economiques (INSEE) w Paryżu oraz Instituto Nationale per lo Studio della Congiuntara (ISCO) w Rzymie(2). W chwili obecnej sekretariat CIRET mieści się w Swiss Institute for Business Cycle Research w Zurychu. 

Zgodnie ze statutem CIRET posiada następujące cele:

  • wspomaganie rozwoju międzynarodowego poprzez prowadzenie i wykorzystywanie wyników ankietowych badań przedsiębiorstw i gospodarstw domowych,
  • inicjowanie i rozwój współpracy pomiędzy krajowymi i międzynarodowymi instytucjami prowadzącymi i wykorzystującymi gospodarcze badania ankietowe(3).

Obecnie CIRET zrzesza około 100 członków. Od tego roku członkiem tej organizacji została nasza uczelnia. Powodem, dla którego wystąpiliśmy o udział w pracach CIRET są ankietowe badania nastrojów gospodarczych, które Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji prowadzi na terenie województwa lubelskiego od 2001 roku. 

Najważniejszym, wśród różnych form działalności, wydarzeniem organizacji są odbywające się co dwa lata kongresy, które są forum prezentacji najciekawszych wyników badań, nowych metod i rozwiązań metodologicznych oraz wymiany doświadczeń w zakresie ankietowych badań koniunktury gospodarczej.


 

 

Wydawca - Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu, ul.Akademicka 4, tel. 084 677-67-16.
Redakcja - Małgorzata Bzówka (redaktor naczelny),
stali współpracownicy - Joanna Giruć, Katarzyna Kimak, Bogdan Kawałko, Mieczysław Kowerski, 
Anna Krupa, Władysław Molas, Zofia Kiełbińska-Ryń.