ISSN 1505-6058

NR 30 MARZEC 2006 R.

CENA 1 ZŁ

 





Kultura

IDEAL CITY

Studenci, którzy chcą przeżyć ciekawą przygodę współpracy z  międzynarodową grupą artystów przygotowujących w Zamościu wystawę Ideal City - Invisible Cities powinni jak najszybciej zgłosić się do działu marketingu naszej uczelni. Ofertę tę kierujemy do wszystkich studentów, ale szczególnie powinni być nią zainteresowani studenci ochrony dóbr kultury, a także Ci, którzy posiadają uzdolnienia plastyczne. Za udział w pracach przy wystawie przewidziane jest wynagrodzenie.

Ideal City - Invisible Cities
Projekt wystawy w Zamościu i Poczdamie 16 czerwca 2006 /  jesień 2006.
Kurator projektu: Sabrina van der Ley, 
współpraca projektu Marcus Richter.
Koordynacja projektu: Instytut Adama Mickiewicza w Warszawie 

Idea projektu i założenia.
Koncepcja miasta idealnego związana zawsze była z pytaniem o to, jak możliwie najlepiej urządzić świat. Stąd też przemyślenia dotyczące formy idealnego miasta często rozwijały się równolegle do społeczno-politycznych utopii. Ów bardzo wyraźny dzisiaj brak zainteresowania tematem „miasta idealnego” bierze się niewątpliwie z dotykającego współcześnie wszystkie utopie zasadniczego podejrzenia o bliskie związki z totalitaryzmem. Ta zasadnicza podejrzliwość jest zresztą w odniesieniu do projektów idealnych miast jak najbardziej na miejscu. Większość tego typu projektów wykazuje cechy totalitarne lub przynajmniej wyraźnie autorytarne. Tworzone wedle reguł geometrii, zazwyczaj na planie prostokątnej siatki, idealne miasta miały być widomym znakiem i wyrazem racjonalności człowieka. Wykorzystanie siatki strukturalnej jako podstawy planu miasta znajdowało często swoistą kontynuację w kształcie poszczególnych budynków, których formy i fasady stanowiły wariacje tych samych modułów podstawowych. Konkretni mieszkańcy tych miast powinni i musieli podporządkować się narzuconemu w ten sposób porządkowi. Jednostajność projektów rozciągała się również na życie codzienne mieszkańców. Twórcy nowych światów niejednokrotnie określali również wzory obowiązujących powszechnie ubiorów, nowy język czy też nowy kalendarz. Standardyzacja, ścisłe hierarchie i kontrola społeczeństwa są częstym i charakterystycznym elementem projektów idealnych miast.

Miejsca - Zamość, Poczdam.
Celem planowanej przez nas wystawy z udziałem międzynarodowych artystów jest ponowne wprowadzenie tematu idealnego miasta do świadomości publicznej. Wystawa ma się odbyć w początkach lata 2006 w Zamościu (dokładnie 9 czerwca) i jesienią 2006 w Poczdamie. Zamiarem naszym jest skonfrontowanie zaproszonych artystów z dwoma założeniami idealnych miast, względnie z tym, co z nich pozostało do dnia dzisiejszego.

Obu miastom przypadła wyjątkowa rola w czasach narodowego socjalizmu i okupacji ziem polskich. Na tle tych historycznych wydarzeń koncepcja miasta idealnego ukazuje się w szczególnie demaskującym świetle: 21 marca 1933 w Kościele Garnizonowym w Poczdamie miała miejsce uroczystość państwowa, która przeszła do historii jako Dzień Poczdamu, zainscenizowana przez nowy jeszcze wówczas reżim jako symboliczne połączenie spuścizny państwa Pruskiego z ideologią narodowego socjalizmu.

Zamość natomiast stał się w ramach „Generalplan Ost” swego rodzaju laboratorium SS. Okoliczne ziemie miały być pierwszym regionem tzw. wielkiego osadnictwa niemieckiego. W listopadzie 1942r. rozpoczęto planowe osiedlanie niemieckich rodzin na tych terenach. Zamość przemianowany został na „Himmlerstadt”. W tym samym czasie 35 tysięcy dzieci w regionie odebranych zostało rodzicom i częściowo zamordowanych, częściowo wywiezionych do ośrodków germanizacyjnych. Dzisiaj o tych wydarzeniach przypomina „Rotunda”, dawna prochownia, w której Gestapo i SS dokonywały zbiorowych egzekucji. Dziś obydwa miasta znajdują się na Liście Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

Prezentacja. W każdym z miast planowana jest prezentacja w przestrzeni publicznej ok. 20 prac, odnoszących się do konkretnej przestrzeni miejskiej oraz do uwarunkowań architektonicznych i historycznych. Z tego 15 prac stworzonych zostanie na miejscu specjalne na tę wystawę; istniejące dzieła będą zaś zaadaptowane do zastanej zabudowy miejskiej. Obok przestrzeni miejskiej częścią wyznaczanego przez instalacje szlaku staną się publiczne i częściowo publiczne wnętrza, takie jak kościoły, synagogi, pasaże, pomieszczenia Muzeum Historycznego bądź opuszczone budynki, również po to, by umożliwić włączenie projekcji slajdowych i wideoinstalacji w całość przedsięwzięcia. Zgodnie z tematem projektu, większość prac odnoszących się do danego miejsca stanowią interwencje architektoniczne, prace rzeźbopodobne bądź instalacje. W Zamościu prace prezentowane będą przede wszystkim na Rynku Wielkim i w okolicznych budynkach, w Poczdamie szlak ekspozycji rozciągał się będzie na terenie pierwszego i drugiego barokowego rozszerzenia miasta.
Istniejące dzieła, których prezentacja będzie ściśle powiązana z miejscem, to przede wszystkim prace medialne, takie jak Homes for America Dana Grahama, które prezentowane będą zgodnie z pierwotnym zamierzeniem autora w formie projekcji slajdowych, oraz prace fotograficzne Craigie Horsfield, powstałe Zamościu w latach 70.

Obok dzieł ściśle powiązanych z miejscem prezentacji, stanowiących jądro projektu, planowana jest składająca się z kilku części wystawa, podejmująca interesujące nas aspekty centralnego zagadnienia. Zależało nam przy tym z jednej strony na uniknięciu funkcjonalizacji dobranych przez nas prac i artystów, czy też użycia ich w roli argumentów na rzecz naszej tezy, z drugiej strony na nadaniu wystawie charakteru eseistycznego. Poszczególne części wystawy nie będą jednak tworzyć spójnych całości, następujących kolejno po sobie. Prace przynależące do różnych „rozdziałów” będą pokazywane wspólnie, tak by wzajemnie się oświetlać i objaśniać. Podobnie jak interwencje artystów w przestrzeni publicznej, wystawa będzie odbywać się w kilku miejscach, położonych w niewielkiej odległości od siebie.

Oprócz dzieł stricte artystycznych, niezwiązanych z jakimikolwiek projektami urbanistycznymi czy architektonicznymi, do wystawy włączyliśmy również trzech architektów z ich projektami miast idealnych: Le Corbusiera, Oskara Niemeyera i Oskara Hansena.

Pierwsza część wystawy poświęcona jest explicite miastu idealnemu. Jako kontrast do miast idealnych Zamościa i Poczdamu, stanowiących tło dla naszego projektu, w ramach wystawy pokazane zostaną trzy projekty miast idealnych wyrastające z ducha modernizmu lat 50. i 60.: Chandigar Le Corbusiera, Brasilia Oskara Niemeyera oraz projekty Oskara Hansena dla Lublina będą zaprezentowane w formie dokumentacji fotograficznej. Ramę dla dokumentacji utworzy zaś instalacja berlińskiego artysty Tilmana Wendlanda. Do tego pokazany zostanie film Mattiasa Müllera o Brasilii – Vacancy.

Kolejna część wystawy poświęcona jest miastom niewidzialnym. Podczas gdy pierwsza część stoi pod znakiem niewzruszonej modernistycznej wiary w możliwość ciągłego udoskonalania planów i człowieka, składające się na część drugą anarchiczno-sytuacjonistyczne wizje późnych lat 60., reprezentowane przez prace Constanta i grupy Archigram, stanowią przejście do prac czysto artystycznych, krążących wokół tematu lub bądź też w intrygujący sposób podejmujących analizę zjawiska niewidzialności miast – tak jak wieloczęściowa wideoinstalacja Ruly Halawani o nowym murze w Jerozolimie. Artyści do dziś dają się zainspirować książce Italo Calvino, jak miało to na przykład miejsce w przypadku Jonasa Dahlberga, który dla własnych potrzeb całkiem od nowa zdefiniował dla siebie zawarte w jej tytule pojęcie. Celem wystawy jest również ukazanie fascynacji, której źródłem jest koncepcja niewidzialnych miast.

Końcowa, trzecia część The Eternal Grid, stanowi swego rodzaju hommage „against all odds” na geometryczną siatkę i kąt prosty. Tradycja sztuki konkretnej i konstruktywnej z punktu widzenia historii idei związana jest nierozłącznie z koncepcją miasta idealnego. Związki te zamierzamy prześledzić w pierwszym rzędzie na przykładzie prac artystów takich jak Jarosław Fliciński, Gerold Miller czy Beat Zoderer, podejmujących swego rodzaju grę z tradycją modernistyczną.
Wszystkie trzy części wystawy są blisko ze sobą powiązane, zazębiają się, mogą jednak również być prezentowane oddzielnie, w różnych miejscach. Zaproszeni do udziału w wystawie artyści pochodzą z różnych kręgów kulturowych i reprezentują różne pokolenia.
Zaproszeni zostali z jednej strony starsi artyści konceptualni, jak David Tremlett i Lawrence Wein, których twórczość wykazuje swego rodzaju powinowactwo z tematem wystawy. Z drugiej strony wybraliśmy artystów średniego pokolenia, takich jak Pedro Cabrita Reis czy George Hadjimichalis, którzy w swoich pracach intensywnie zajmowali się tematem miasta i architektury. Kolejną ważną grupą są artyści z Europy Wschodniej. Zapraszając Briana O’Connella i Lucasa Lengleta wybraliśmy artystów reprezentujących najmłodsze pokolenie, podejmujących ponownie formy i najważniejsze pytania modernizmu.

Imprezy. W ramach programu towarzyszącego w obydwu miastach planowane są sympozja, poświęcone każdorazowo różnym aspektom podejmowanego tematu. Zamojskie sympozjum poświęcone będzie zagadnieniom artystycznym związanym z tematem wystawy, natomiast w Poczdamie w centrum uwagi znajdzie się historyczne i filozoficzne tło koncepcji miasta idealnego.

Katalog wystawy w wersji polsko-angielskiej i niemiecko-angielskiej towarzyszył będzie każdorazowo otwarciu wystawy. Jesienią 2006 planowana jest publikacja dokumentacji fotograficznej powstających na miejscu instalacji z obydwu miast wraz referatami uczestników sympozjów.

Planujemy również dokumentację całości projektu na stronie internetowej, która, obok szczegółowych informacji o uczestniczących w projekcie artystach, zawierać będzie zdjęcia powstających na miejscu i związanych z miejscem prezentacji dzieł oraz teksty z katalogu. Strona ta powinna ponadto stanowić swego rodzaju wprowadzenie w temat idealnego miasta i zawierać odpowiednio przygotowaną listę linków z komentarzem.

Uczestnicy wydarzenia: Tarek Al-Ghoussein, Francis Al˙s, Archigram, Colin Ardley, Tim Ayres, Miroslaw Balka, Daniela Brahm / Les Schliesser, Pedro Cabrita Reis, Rui Calçada Bastos, Janet Cardiff / George Bures Miller, Alan Charlton, Brian O’Connell, Constant, Le Corbusier, Jonas Dahlberg, Tacita Dean, Jarosław Fliciński, Carlos Garaicoa, Dan Graham, George Hadjimichalis, Rula Halawani, Oskar Hansen, Franka Hörnschemeyer, Cragie Horsfield, Katarzyna Józefowicz, Jakob Kolding, Ola Kolehmainen, Lucas Lenglet, Sol LeWitt, Teresa Murak, Oskar Niemeyer, David Maljkovic, Gerold Miller, Matthias Müller, Marwan Rechmaoui, Daniel Roth, Albrecht Schäfer, Melanie Smith, Monika Sosnowska, David Tremlett, Anton Vidokle, Lawrence Weiner, Krzysztof Zielinski, Tilman Wendland, Beat Zoderer.

Opis projektu Ideal City – Invisible Cities:
http://www.bwagaleriazamojska.art.pl/wydarzenia.htm#city


 

Wydawca - Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu, ul.Akademicka 4, tel.63-82-630.
Redakcja - Małgorzata Bzówka (redaktor naczelny),
stali współpracownicy - Joanna Giruć, Katarzyna Kimak, Bogdan Kawałko, Mieczysław Kowerski, 
Anna Krupa, Władysław Molas, Zofia Kiełbińska-Ryń.