ISSN 1505-6058

NR 27 MAJ 2005 R.

CENA 1 ZŁ

 





Nawiedzenie Ikony Matki Bożej – Sedes Sapientiae

MATKA MĄDROŚCI

W ostatnich dniach kwietnia zamojskie środowisko akademickie uczestniczyło w niezwykłym wydarzeniu. Szkoły wyższe diecezji zamojsko-lubaczowskiej nawiedziła ikona Matki Bożej Sedes Sapientiae.

Pielgrzymująca nauczycielka

Ikona Matki Bożej Sedes Sapientiae jest darem Jana Pawła II dla środowisk uniwersyteckich całego świata z okazji Jubileuszu Nauczycieli Akademickich, celebrowanego w ramach obchodów Wielkiego Jubileuszu Roku 2000. Zgodnie z wolą Ojca Świętego wizerunek Matki Bożej przemierza ośrodki akademickie na całym świecie. Bezpośrednio po zakończeniu Jubileuszu Nauczycieli Akademickich, ikona została przekazana do Aten, rozpoczynając w ten sposób pielgrzymkę po ośrodkach akademickich. Do tej pory odwiedziła Grecję, Rosję, Hiszpanię, Ukrainę, Peru, Chile, Ekwador, Słowację, Irlandię, Szkocję, Anglię, a od 15 grudnia 2004 r. rozpoczęła swą peregrynację po Polsce, która potrwa do 30 listopada 2005 r.

Ojciec Święty, w homilii wygłoszonej podczas Mszy św. 10 września 2000 r. na zakończenie Jubileuszu Nauczycieli Akademickich powiedział: „Tę waszą drogę zawierzam Maryi, Sedes Sapientiae, której wizerunek przekazuję wam dzisiaj, abyście ją przyjęli jako pielgrzymującą Nauczycielkę w miastach uniwersyteckich świata. Niech Ta, która swoją modlitwą wspierała apostołów na początku ewangelizacji, pomaga także wam przenikać środowisko uniwersyteckie duchem chrześcijańskim”.

Sedes Sapientiae – Stolica Mądrości. Skąd wzięło się takie określenie dla Matki Bożej? Jak pisze bp Marek Jędraszewski [Przewodnik Katolicki 5/2005] Maryja „Zapewne nie umiała wcale czytać, nie mówiąc już o pisaniu. A jednak, na przekór temu faktowi, antyczna tradycja chrześcijańska widziała w Niej Sedes Sapientiae - Stolicę Mądrości. Znajdujemy w tym wyraźne echo przekonania, które było żywe zarówno dawniej, jak i obecnie: w powszechnym odczuciu mądrość jest, co prawda, związana z wykształceniem, ale też, z drugiej strony, wykształcenie nie jest wcale warunkiem koniecznym do posiadania mądrości. Mądrość jest bowiem bardziej przejawem pewnych określonych zalet serca i wewnętrznej prawości ducha niż czysto intelektualną wiedzą. Dokładniej rzecz biorąc, jest ona praktyczną umiejętnością i zdolnością wydawania sądu w sprawach odnoszących się do porządku dobra i zła, a także do tego, co ważniejsze i tego, co mniej ważne w porządku wartości”.
I dalej „Teksty starotestamentowe mówiące o mądrości jako szczególnej cesze ludzkiego ducha oraz teksty Nowego Testamentu utożsamiające Bożą Mądrość z Osobą Jezusa Chrystusa stanowią podstawę i zarazem tło, z którego wyłania się tytuł Maryi rozsławiony przez Litanię loretańską: Sedes Sapientiae - Stolica Mądrości. Tytuł ten ma swoją wielką tradycję. W powstających już od X wieku Mszach Świętych o Najświętszej Maryi, Matce Mądrości Bożej, były czytane <epistoły mądrościowe>, brane zazwyczaj z Księgi Syracydesa i Księgi Przysłów. Według powszechnego zdania pisarzy średniowiecznych, w tekstach tych przemawia bowiem Boża Mądrość jakby <w osobie Najświętszej Dziewicy>. Dlatego też od XII wieku w Jutrzni i w Litanii maryjnej Najświętszej Maryi Pannie przypisywano tytuły, które wskazywały na Jej związek z odwieczną Mądrością”.

Wędrówka po naszej diecezji

Peregrynację po diecezji zamojsko-lubaczowskiej ikona Matki Bożej Sedes Sapientiae rozpoczęła od Wyższego Seminarium Duchownego Diecezji Zamojsko-Lubaczowskiej w Lublinie, 26 kwietnia. Do Zamościa dotarła dnia następnego. Po uroczystościach w Wyższej Szkole Humanistyczno - Ekonomicznej i kościele św. Michała Archanioła przewieziona została do Collegium Novum Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji. Na dziedzińcu, wizerunek Maryi powitał rektor uczelni dr inż. Jan Andreasik, ks. Jacek Zieliński – duszpasterz akademicki oraz studenci, którzy wnieśli ikonę do gmachu i ustawili na przygotowanym na tę okazję tronie. Jak podkreślił rektor, wizerunek Maryi spoczął na katedrze, zza której na co dzień wykładowcy przekazują studentom wiedzę. Tego dnia to Maryja Stolica Mądrości tę wiedzę przekazywała wprost do serc zebranych studentów i pracowników.

Uroczystość rozpoczęła się od odczytania przez ks. Jacka Zielińskiego fragmentu Ewangelii o nawiedzeniu.

Przewodniczący samorządu studenckiego – Grzegorz Gęborys, w słowach powitania wizerunku Matki Najświętszej, odniósł się do słów Ojca Świętego Jana Pawła II, który wskazał na Maryję jako pielgrzymującą Nauczycielkę oraz do Jego apelu, aby nie zadowalać się życiem przeciętnym, pozbawionym wzniosłych ideałów, nastawionym tylko na osiągnięcie krótkotrwałych korzyści. Pozdrawiając Matkę Bożą i dziękując za Jej nawiedzenie studenci wyrazili wdzięczność za tę pielgrzymkę i znak miłości, serdecznej i żywej więzi między Matką i Jej dziećmi. W kierowanych do Maryi słowach prosili o błogosławieństwo, by przez swą pracę i życie mogli być wierni chrześcijańskim wartościom.

Prorektor Bogdan Kawałko, witając Matkę Bożą w imieniu władz uczelni, polecił Jej orędownictwu pracowników akademickich, studentów, wszystkich zaangażowanych na rzecz nauki i dydaktyki, oraz rodziny, przyjaciół i zgromadzonych gości. Wyraził pragnienie, aby poprzez to nawiedzenie spotkać się z Maryją i modlić w intencji umiejętnego połączenia rozumu i wiary, aby Jej obecność i wstawiennictwo wyjednało nam u Boga wszelkie potrzebne łaski. Wyraził także nadzieję, że nawiedzenie dokona wśród nas wewnętrznego poruszenia i refleksji, a zgłębiając wiedzę w różnych dyscyplinach nie znajdziemy się w sytuacji tego, który ma uszy, a nie słyszy! Ma oczy, a nie widzi! W imieniu społeczności akademickiej prosił, abyśmy kierując się dojrzałym sumieniem chrześcijańskim, znaleźli w Dobrej Nowinie siłę i światło dla swoich poczynań i podejmowanych decyzji i dzięki Matce Bożej przezwyciężyli: zwątpienie – wiarą, egoizm – służbą, dumę – pokorą, a nienawiść – miłością.

Po powitaniach miała miejsce wspólna modlitwa, przeplatana komentarzami i pieśniami maryjnymi, prowadzona przez studentów.
Wobec wizerunku Matki Bożej Stolicy Mądrości odbyło się seminarium mariologiczne, podczas którego referaty wygłosili: ks. bp dr Mariusz Leszczyński „Ikona Matki Bożej Sedes Sapientiae - historia i przesłanie”, ks. dr Janusz Lekan „Jan Paweł II, papież maryjny, a świat akademicki“, dr Wergiliusz Gołąbek „Nauka a mądrość. Między widzialnym a Niewidzianym”, prof. dr hab. Krzysztof Marczewski „Człowiek wobec śmierci. Nauczanie słowem i przykładem Jana Pawła II” oraz dr Piotr Kondraciuk „Matka Boża w diecezji zamojsko-lubaczowskiej. Kult i ikonografia”. Seminarium poprzedziło otwarcie wystawy „Zamojskie madonny”, eksponującej fotografie wizerunków Matki Bożej z kościołów diecezji zamojsko – lubaczowskiej. Wystawę przygotowało Muzeum Zamojskie. Jej autorem jest Piotr Kondraciuk. Fotografie wykonał Henryk Szkutnik.

Symbolika ikony

Ikona Sedes Sapientiae ukazuje Matkę Bożą z Dzieciątkiem. Twarz Maryi na wizerunku wyraża skupienie i powagę mówiącą o tym, że zna nie tylko ziemską drogę Jej Syna aż po mękę i krzyż, ale także rozważa to wszystko w swoim sercu. Chrystus przedstawiony jest tu jako młodzieniec, by podkreślić, że Mądrość nie podlega upływowi czasu, nie starzeje się, jest wieczna i wiecznie młoda. Twarze Maryi i Jezusa otaczają aureole, będące symbolem świętości tych postaci. W aureolę Jezusa wpisany jest krzyż, naczelny znak Jego zbawczej misji. Maryja posiada szatę w kolorze intensywnej czerwieni. Na Jej czole i ramionach widoczne są trzy gwiazdy, symbol Jej potrójnego dziewictwa. Chrystus jako osoba boska przyodziany jest w wewnętrzną szatę koloru czerwonego i wierzchnią koloru złotego. Przez rękę ma przewieszoną stułę. W lewej ręce trzyma zwój, mający symbolizować, iż Jezus to Logos, odwieczne Słowo Boga. Prawą ręką błogosławi. Przedstawione na ikonie Boskie postacie, mimo swej powagi emanują radością i ciepłem, jakby zapraszały do nawiązania z Nimi osobistych relacji duchowych.
Ikona jest mozaiką (ułożoną na drewnie), wykonaną z elementów żółtego marmuru sieneńskiego, marmuru czerwonego z Francji, marmuru białego z Carrara we Włoszech, złota na szkle, ale także fragmentów metalu i porcelany. Jej twórcą jest pochodzący ze Słowenii jezuita, ojciec Marko Rupnik, dyrektor Atelier Sztuki Sakralnej w Centrum Aletti przy Papieskim Instytucie Wschodnim Orientale oraz konsultor Papieskiej Rady do spraw Kultury. Bezpośrednią inspiracją do takiego kształtu postaci Maryi i Dzieciątka stała się mozaika „Matka Odkupiciela”, umieszczona na ścianie prezbiterium kaplicy „Redemptoris Mater”, znajdującej się w Pałacu Apostolskim w Watykanie, którą zaprojektował i wykonał rosyjski artysta Aleksandr Kornouchow.

Uroczystości w kościele św. Katarzyny

Po zakończeniu seminarium ikona Sedes Sapientiae przeniesiona została z Collegium Novum WSZiA do kościoła rektoralnego św. Katarzyny. W procesji, wizerunek Matki Bożej poprzedzali studenci ze sztandarem i berłem szkoły, ks. bp Mariusz Leszczyński z przedstawicielami Senatu WSZiA, w osobach prorektorów – dr. Mieczysława Kowerskiegomgr. inż. Bogdana Kawałko, dziekana wydziału fizjoterapii i pedagogiki prof. dr. hab. Krzysztofa Marczewskiego, kierownika Studium Języków Obcych – mgr Marcina Marzęty. Za obrazem kroczyli studenci w togach i biretach, orkiestra strażacka z Białowoli z kapelmistrzem Andrzejem Gresztą oraz pracownicy i goście zebrani na uroczystości.
Przed kościołem św. Katarzyny, ikonę powitał i przyjął ks. bp Jan Śrutwa, który przewodniczył mszy św. polowej. Wśród witających wizerunek Maryi, obok rektora kościoła św. Katarzyny – ks. Zdzisława Ciżmińskiego i wspólnot gromadzących się przy kościele, słowa powitania wygłosili studenci WSZiA – Elżbieta SarzyńskaŁukasz Lipczewski. Podczas mszy św. czytania prowadzili pracownicy szkoły: dr Beata Nowakprof. dr hab. Krzysztof Marczewski, zaś modlitwę wiernych - studenci. Homilię, ks. dr Franciszek Nieckarz rektor Wyższego Seminarium Duchownego Diecezji Zamojsko-Lubaczowskiej, poświęcił Maryi Stolicy Mądrości. W procesji z darami studenci ofiarowali kwiaty, zapaloną świecę, księgę postanowień, białą stułę, chleb, wino i hostie do konsekracji. Miało także miejsce zawierzenie społeczności akademickiej Matce Bożej. W akcie zawierzenia, prorektor dr Mieczysław Kowerski powierzył Matce Bożej środowisko akademickie naszej uczelni, wszystkich tych, którzy dążą do poznania prawdy o świecie i człowieku. Zaprosił Maryję, aby wspierała wysiłki naszych umysłów, dodawała zapału i otwierała je na prawdę uczonych i profesorów, aby byli chlubą naszej ojczyzny oraz prawdziwymi mistrzami dla swoich uczniów. Powierzył także społeczność studentów, ich wysiłki i prace, ich umysły oraz wzrost w wierze Kościoła.

Bezpośrednio po mszy św. polowej, miało miejsce czuwanie kapłanów zamojskich wraz z bp. ordynariuszem Janem Śrutwą i wiernymi, któremu przewodniczył ks. Marek Żur – duszpasterz akademicki oraz Apel Jasnogórski. Następnie ikonę przeniesiono do kościoła dolnego. Tam o północy sprawowana była Pasterka Maryjna. Po całonocnym czuwaniu i mszy św. porannej, sprawowanej przez ks. Jacka Zielińskiego, 28 kwietnia Ikona nawiedziła Akademię Rolniczą, skąd po mszy św. w zamojskiej katedrze, celebrowanej przez ks. bp. Mariusza Leszczyńskiego, przewieziona została do Wydziału Zamiejscowego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w Tomaszowie Lubelskim. Stamtąd wyruszyła do Przemyśla.

Intencją peregrynacji symboli religijnych jest ożywienie wiary, zgromadzenie wiernych na wspólnej modlitwie oraz odnowienie zawierzenia się Bogu i Matce Najświętszej. Peregrynujące wizerunki odwiedzają kościoły i kaplice, a także nasze domostwa. Tym razem Maryja Stolica Mądrości w wizerunku ikony nawiedza szkoły wyższe, tj. miejsca, gdzie kultywuje się wiedzę, gdzie poprzez badania naukowe poszukuje się prawdy, gdzie kształci się młodzież do poszukiwania prawdy. Szkoły wyższe, otwierając drzwi nawiedzającemu wizerunkowi Matki Bożej, wskazują tym samym młodym ludziom określoną drogę życia. Stawiają przez to, zakorzenione w prawdach fundamentalnych, drogowskazy do indywidualnych poszukiwań.

Patrząc na peregrynację jako testament duchowy Jana P awła II, rodzi się pragnienie, aby każdy realizował ten testament w swoim osobistym wymiarze, wymiarze swojego miejsca w społeczeństwie, rodzinie i pracy.
Jest jeszcze jeden aspekt tej peregrynacji. Oto nasza młoda uczelnia, na równych prawach z uniwersytetami światowymi o wielowiekowej tradycji, mogła uczestniczyć w niecodziennym wydarzeniu przekazywania Mądrości - Bożej Mądrości.

Po uroczystości nawiedzenia można by zastanawiać się, dlaczego nie wszyscy skorzystaliśmy z tej Wizyty. Dlaczego zabrakło w tym ważnym dla uczelni momencie wielu z nas. Jestem przekonana, że nie dlatego, iż była to uroczystość mniej doniosła od innych, które mają miejsce w murach tej szkoły. Myślę, że ci, których nie było, nie mieli świadomości, że nieprędko takie wydarzenie będzie naszym udziałem. Wiele lat upłynie, nim peregrynująca Sedes Sapientiae znów zawita w Wyższej Szkole Zarządzania i Administracji w Zamościu, ale będzie to już inna szkoła, inni pracownicy, profesorowie i studenci.

Danuta R. Kawałko

Przy pisaniu artykułu korzystano z materiałów:
O. Aleksander Jacyniak SJ,
http://www.da.sulechow.net/ikona.php
http://www.opoka.org.pl/nauczanie/papiez/jan_pawel_ii/homilie.html 


 

Wydawca - Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu, ul.Akademicka 4, tel.63-82-630.
Redakcja - Małgorzata Bzówka (redaktor naczelny),
stali współpracownicy - Joanna Giruć, Katarzyna Kimak, Bogdan Kawałko, Mieczysław Kowerski, 
Anna Krupa, Władysław Molas, Zofia Kiełbińska-Ryń.