ISSN 1505-6058

NR 18 KWIECIEŃ 2003 R.

CENA 1 ZŁ

 




  

Badania naukowe 

PORÓWNANIE NASTROJÓW GOSPODARCZYCH W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM I PODKARPACKIM W PIERWSZYM KWARTALE 2003 ROKU

 Pierwszy raport z badania nastrojów gospodarczych w województwie podkarpackim został przedstawiony przez Instytut Gospodarki Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w  Rzeszowie i dotyczył sytuacji w I kwartale 2001 roku. W drugim kwartale do badań dołączyła Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu, przeprowadzając ocenę sytuacji gospodarczej w województwie lubelskim.[1] Od tego momentu obie uczelnie raz na kwartał publikują syntetyczne raporty opracowywane na podstawie danych zebranych w badaniach ankietowych. W przeprowadzaniu ankiet aktywny udział biorą studenci obu uczelni. 

Artykuł jest próbą porównania wyników badania nastrojów gospodarczych w województwach lubelskim i podkarpackim, zaobserwowanych w I kwartale 2003 r.

Wstępne zestawienie otrzymanych wyników pokazuje, iż klimat koniunktury dla obu obszarów kształtuje się bardzo podobnie. Zarówno w województwie lubelskim, jak i podkarpackim zauważyć można bardzo duży wpływ sezonowości na wahania wskaźnika nastrojów gospodarczych. Okresem największej stagnacji są miesiące zimowe, kiedy to wartości wskaźników są najmniejsze. Okresem ożywienia i wzrostu wszystkich wskaźników są przeważnie miesiące wiosenne (drugie kwartały), gdzie zarówno w  diagnozie, jak i prognozach zanotować można poprawę klimatu koniunktury. 

Zachowanie barometru nastrojów gospodarczych we wszystkich branżach w obu województwach w ostatnim kwartale było zbieżne. Zarówno w województwie lubelskim, jak i  podkarpackim wszystkie wskaźniki w I kwartale 2003 roku były ujemne, zaś prognoza na II kwartał 2003 roku zakłada ich wzrost. Jedynie członkowie gospodarstw domowych prognozowali ujemne wartości wskaźnika.

W I kwartale 2003 r. barometr nastrojów gospodarczych w przemyśle w woj. podkarpackim przyjął wartość minus 13 punktów, zaś w woj. lubelskim minus 7,8 punktów. W obu województwach była to najniższa wartość wskaźnika w ostatnich czterech kwartałach. Należy zwrócić uwagę, że najniższe wartości wskaźnika notowane są właśnie w pierwszych kwartałach roku. Oznacza to, że koniunktura w branży przemysłowej jest silnie uzależniona od panujących warunków zewnętrznych. Tak silne oddziaływanie zjawiska sezonowości, potwierdzone doświadczeniami poprzednich kwartałów pozwala sądzić, że w II kwartale 2003 r. nastąpi ożywienie koniunktury i poprawa klimatu w branży. Potwierdzeniem tego faktu są prognozy przedsiębiorców budowlanych obu województw. Wynika z nich, że w II kwartale nastąpi znaczna poprawa klimatu koniunktury. Większymi optymistami są przedsiębiorcy przemysłowi województwa lubelskiego, prognozujący wzrost wskaźnika koniunktury do poziomu plus 29,9 punktów. Przedsiębiorcy z Podkarpacia sądzą, iż wskaźnik wzrośnie do poziomu plus 20 punktów. W obu przypadkach bezwzględny wzrost wskaźnika jest bardzo podobny i wynosi średnio 30  punktów.

Sytuacja w branży budowlanej jest bardzo podobna. Tu także na wahania wskaźnika duży wpływ ma sezonowość. Okres zimowy dla przedsiębiorców branży budowlanej był okresem stagnacji, dlatego też wskaźniki diagnostyczne dla I kwartału 2003 roku były ujemne (woj. lubelskie minus 40,4 punktów, woj. podkarpackie minus 47 punktów). Prognoza na II kwartał, czyli miesiące wiosenne i letnie, zakłada znaczące polepszenie koniunktury. Przedsiębiorcy prognozują poprawę klimatu koniunkturalnego i  dynamiczny wzrost wskaźników (w woj. lubelskim do poziomu plus 42,3 punktów, w woj. podkarpackim do poziomu plus 23 punktów).

Wpływ sezonowości w handlu jest także zauważalny, jakkolwiek wahania wskaźnika koniunktury w tej branży nie zależą, jak to miało miejsce w przemyśle i budownictwie, od warunków klimatycznych, a raczej są kształtowane przez kalendarz wydarzeń i  ważniejszych świąt. Najlepszym okresem w handlu są z reguły ostatnie kwartały roku. Sprzyja temu skłonność do większej konsumpcji dóbr i usług, towarzysząca występującym w tym kwartale świętom Bożego Naradzenia. Większe wydatki ludności w IV kwartałach implikują mniejsze zainteresowanie wyrobami branży w okresie poświątecznym, co przyczynia się do pogarszania wskaźnika koniunktury w I kwartałach roku. Ta sytuacja miała miejsce zarówno w województwie lubelskim, jak i podkarpackim (wskaźniki odpowiednio: minus 18,3 punktu i minus 22 punkty). Prognoza wskaźnika nastrojów w handlu na II  kwartał zakłada znaczącą poprawę koniunktury. Handlowcy oczekują przede wszystkim wzrostu wielkości obrotów, co wiązać się może z występującymi w tym okresie świętami wielkanocnymi. Wskaźnik prognozy dla woj. lubelskiego zakłada poprawę koniunktury do poziomu plus 10,3 punktów, zaś dla woj podkarpackiego do poziomu plus 14 punktów.

Wahania wskaźnika koniunktury w  branży usługowej są najtrudniejsze do wyjaśnienia. Wskaźnik ten w obu województwach charakteryzuje się największą stabilnością spośród wszystkich wskaźników branżowych. Niewielki wpływ sezonowości implikuje wyższy poziom wskaźnika w kwartałach letnich, kiedy to notuje się większy popyt na działalność usługową. W I kwartale wartość wskaźnika diagnostycznego w usługach w woj. lubelskim wyniosła minus 18,1 punktu, w woj. podkarpackim minus 24 punkty. Przedsiębiorcy obu regionów wskazali zmniejszenie popytu na usługi jako element mający kluczowy wpływ na tak niski poziom wskaźnika. Był on najważniejszym powodem pogorszenia się sytuacji finansowej firm. Prognoza na II kwartał 2003 r. zakłada znaczące polepszenie się nastrojów w  usługach i wzrost barometru koniunktury do poziomu plus 10,3 punktu dla woj. lubelskiego i plus 7 punktów dla woj. podkarpackiego. Ma to nastąpić przede wszystkim na skutek wzrostu popytu, co wpłynie na poprawę sytuacji finansowej firm.

Barometr nastrojów w sektorze gospodarstw domowych w I kwartale 2003 r., podobnie jak poprzednie badania, potwierdził, że wśród mieszkańców województwa lubelskiego, jak i podkarpackiego nadal panują pesymistyczne osądy bieżącej sytuacji gospodarczej i takie same prognozy na przyszłość. Zanotowane wskaźniki diagnozy wyniosły minus 21,6 punktów i minus 27 punktów. Tak niski poziom wskaźnika był rezultatem przede wszystkim pesymistycznej oceny sytuacji gospodarczej w województwach oraz ciągle pogarszającej się w oczach badanych sytuacji na rynku pracy. Prognoza na II kwartał 2003 roku nie zakłada znaczącej poprawy nastrojów gospodarstw domowych. Mieszkańcy szacują, że poziom wskaźnika osiągnie wartość minus 17,3 punktu w woj. lubelskim i minus 17 punktów w województwie podkarpackim, co oznaczałoby jedynie lekką poprawę w porównaniu z bieżącą sytuacją. Bardzo podobne prognozy na przyszłość dla obu regionów świadczą o zbliżonej stopie życia ludności oraz podobnych problemach (wysoka stopa bezrobocia, zapóźnienia cywilizacyjne i gospodarcze). Województwa podkarpackie i lubelskie to rejony o najniższej wartości produktu krajowego brutto na jednego mieszkańca w Polsce. 



Tablica 1. Porównanie wahania wskaźników klimatu koniunktury w województwach lubelskim i  podkarpackim w I kwartale 2003 r.


[1] Metodologię badania zaprezentowano w: M. Kowerski, Barometr nastrojów gospodarczych w województwie lubelskim, Barometr regionalny 1/2002. Syntetyczne wyniki dotychczasowych badań można znaleźć w kwartalnych raportach redagowanych przez M. Kowerskiego i M. Wargackiego, wydawanych przez WSZiA w  Zamościu i WSIiZ w Rzeszowie.

Dr Mieczysław Kowerski 


Wydawca - Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu, ul.Akademicka 4, tel.63-82-630.
Redakcja - Małgorzata Bzówka (redaktor naczelny), stali współpracownicy - Joanna Giruć, Katarzyna Kimak, 
Anna Sacewicz, Bogdan Kawałko, Władysław Molas, Adolf Wituch.