ISSN 1505-6058

NR 14 MAJ 2002 R.

CENA 1 ZŁ




  

Nowoczesne metody kształcenia

Jak wykształcić dobrego urzędnika

Administracja często jest przedstawiana jako zespół ludzi wyodrębniony w celu realizacji określonych zadań. Ważne jest więc określenie dla wszystkich urzędników samorządowych i rządowych standardów rekrutacyjnych, promocyjnych, szkoleniowych, praw i obowiązków, które prowadzą do zwiększania aktywności administracji, a tym samym do poprawy skuteczności działań politycznych.

Kształt prawny i organizacyjny administracji oraz jej nieformalne reguły zachowania bezpośrednio wiążą się z kulturą polityczną, panującą w danym społeczeństwie. Idąc tą drogą, można sformułować tezę o konieczności zmiany obyczajów administracji w kierunku standardów demokratycznego społeczeństwa. Nie wystarczy bowiem ustanowienie demokratycznej konstytucji i wprowadzenie instytucji parlamentarnych, przy pozostawieniu instrumentów polityki, to jest głównie administracji rządowej, w orbicie oddziaływania kultury organizacyjnej poprzedniego systemu. 

Na ogół administracje publiczne są uznawane za wysoce złożone organizacje, w praktyce całkowicie powiązane z życiem politycznym, ekonomicznym i społecznym kraju, a także z jego historią i tradycjami.

Poszczególne administracje publiczne poszukują różnych systemów 
i rozwiązań. Mają one struktury, które czasami mogą nawet różnić się wewnętrznie, jeśli wziąć pod uwagę, dla przykładu, szczeble: krajowy, regionalny bądź lokalny, lub też inne dziedziny działalności, takie jak zdrowie, edukacja, podatki, itp.

Traktat o Unii Europejskiej uznaje to zróżnicowanie, ponieważ administracje publiczne należą do kompetencji każdego państwa członkowskiego. Wspólnota nie ma uprawnień w zakresie organizacji administracji publicznej, obowiązuje bowiem zasada subsydiarności. Zgodnie z nią, każde państwo członkowskie określa organizację, system i procedury swojej służby publicznej. Jednocześnie prawdą jest także, że państwa członkowskie muszą przestrzegać polityki i prawodawstwa Wspólnoty, a administracje publiczne zobowiązane są wprowadzać normy wspólnotowe. 

Administracja to nie tylko administrowanie. W grę wchodzą tu pewne schematy pojęciowe. Zgodnie z nimi uważa się, że poważny urząd powinien być wielki, nieruchawy i trudny do zniesienia. Nowe realia wymagają nowego schematu. Da się go przedstawić w kilku punktach , do których zaliczamy:

  1. misję władz publicznych, 

  2. konkurencyjność, 

  3. politykę skupioną na celach, 

  4. szeroko rozumianą decentralizację władzy i odpowiedzialność.

Urzędnicy administracji winni w ramach prawa kierować się poczuciem misji. Wizja to świadomość celów, do których zmierza instytucja. W przypadku władzy publicznej głównym celem i wyzwaniem jest rozwój - optymalny rozwój społeczny i gospodarczy. Oczywiście inaczej wygląda ten cel z pozycji rządu, inaczej z pozycji samorządu, ale jest to cel, z którego wypływa poczucie wspólnej myśli. 

Rozwojowi sprzyjają określone warunki i działania: edukacja, kultura, stabilny system gospodarczy, prosty i czytelny system podatkowy. W każdej z tych sfer - a także w wielu innych - potrzebna jest inicjatywa władz publicznych. Bez tak sformułowanej hierarchii celów nie da się prowadzić dalekowzrocznej polityki. Bez poczucia misji można tylko administrować. 

Warto pamiętać o prostej zasadzie: żeby kształtować przyszłość, trzeba mieć jej wizję; trzeba wiedzieć, jak powinna wyglądać; jak chcielibyśmy, żeby wyglądała. Taka jest właśnie misja władz publicznych. 

Zadanie kształcenia przyszłych urzędników administracji samorządowej i rządowej winna spełniać przede wszystkim szkoła wyższa, zarówno niepaństwowa, jak i państwowa. 

W naszej szkole wyższej kształcenie przyszłych urzędników oparte jest głównie na kierunku administracja, jak również ekonomia i marketing.

Specjalności te, oparte na programowym kierunku obowiązującym we wszystkich szkołach wyższych, wzbogacone są o przedmioty z zakresu szeroko pojętego zakresu nauk społecznych, takich jak: socjologia, psychologia, politologia, jak również przedmioty traktujące o technikach oddziaływania na społeczeństwo, a więc na przykład: public relations, komunikowanie społeczne, socjotechniki, reklama i propaganda polityczna, negocjacje. Kolejną silnie akcentowaną sekwencją przedmiotów są nauki prawnicze, a mianowicie: nauka o państwie i prawie, prawo cywilne i gospodarcze, prawo administracyjne, prawo pracy i ubezpieczeń społecznych; postępowanie administracyjne i postępowanie egzekucyjne w administracji. 

Stąd też nasi absolwenci w pierwszej kolejności znajdują zatrudnienie na różnych szczeblach administracji samorządowej i rządowej. Ponadto mają szansę robienia kariery w małym biznesie, zostaną bowiem dobrze wyedukowani w takich dziedzinach, jak ekonomia i prawo. Posiadłszy wiedzę na temat stosowania w praktyce technik oddziaływania na społeczeństwo, dysponować będą także umiejętnością łatwego nawiązywania kontaktów interpersonalnych i działań w grupie. 

Proces przygotowania kandydata na dobrego urzędnika samorządowego winny cechować:

1. Doskonała znajomość struktur, procedur działania i funkcjonowania prawa Unii Europejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem prawa administracyjnego wspólnot;
2. Duży nacisk kładziony na naukę języków obcych (m.in. obligatoryjna znajomość języka angielskiego w stopniu pozwalającym na swobodne porozumiewanie się);
3. Znajomość prawa polskiego, a szczególnie prawa administracyjnego, procedury administracyjnej, prawa handlowego, publicznego, gospodarczego i związanego z szeroko pojętym obrotem gospodarczym, cywilnego, prawa konstytucyjnego i regulacji prawnych związanych z funkcjonowaniem ustroju;
4. Znajomość zasad funkcjonowania struktur administracji państwowej 
i samorządowej;
5. Znajomość podstaw marketingu, zarządzania, negocjacji, autoprezentacji, public relations (kontakty z mediami, umiejętność kreowania wizerunku urzędu), zarządzania zasobami ludzkimi, zarządzania czasem, rozwiązywania sytuacji kryzysowych, umiejętność pracy pod wpływem stresu;
6. Wprowadzenie elementów etyki mającej na celu kształtowanie poczucia odpowiedzialności obywatelskiej za podejmowane decyzje, przy jednoczesnym przedstawieniu zagrożeń, jakie wiążą się z pracą w administracji (w szczególności korupcji). 

Takie właśnie wymagania co do kształcenia urzędników stawia Unia Europejska i do nich powinny dostosować się szkoły wyższe, chcące kształcić studentów zainteresowanych pracą w administracji samorządowej, jak i państwowej.

dr Maciej Kierek
profesor Wyższej Szkoły Zarządzania
i Administracji w Zamościu


Wydawca - Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu, ul.Akademicka 4, tel.63-82-630.
Redakcja - Małgorzata Bzówka (redaktor naczelny), Joanna Giruć, stali współpracownicy - Katarzyna Kimak,
Bogdan Kawałko, Władysław Molas, Adolf Wituch.